1. 0
  2. 1
  3. 2
  4. 3
  5. 4
  6. 5
  7. 6
  8. 7
« »

Onze maskers

Afrikaanse Kunst Zulema Joseph Philbert Flickr MasksOver de oorsprong van de Afrikaanse maskers weten we weinig. Wat ervan bewaard bleef, is relatief jong - de rest viel ten prooi aan vochtigheid, warmte en insecten. Pas laat in de negentiende eeuw begon men te begrijpen dat achter de bizarre vormen van de Afrikaanse maskers hogere betekenissen schuil gingen.
Zo kunnen ze een rol spelen in kennisoverdracht (zoals tijdens initiatieriten die de overgang van jongen naar man markeren), hulde brengen aan de vruchtbaarheid van het land (oogstfeesten) of de ziel van de overledene naar het hiernamaals begeleiden (begrafenisplechtigheden). Afrikaanse Kunst Zulema maskers 002Zo speelden dit dus een belangrijke rol tijdens de uitbundige feesten en angstaanjagende ceremonies in het leven van de vele gemeenschappen die ze gebruikten om zo een brug naar de wereld van de geesten, de voorouders, goden of naar de geheimzinnige krachten van berg, woud en water die de drager van het masker incarneerde te creëren.

Maskers zijn de kern van een totaalspektakel, waarin de sculptuur verscheen temidden van kleurrijke kostuums, zang, dans en rituele handelingen. Die gebruiken worden in het moderne Afrika nog steeds toegepast. Helaas gaat het geloof in de magische kracht van de maskers achteruitgaat.

Maskers worden meestal voor het gezicht gedragen, (de zogenaamde paspoort of gezichtsmaskers), de drager kijkt dan door de oogspleten van het masker. Naast gezichtsmaskers zijn er ook stulp- of helmmaskers, die over of op het hoofd van de danser worden aangebracht.

Afrikaanse Kunst Zulema maskers 003Afrikaanse Kunst Zulema maskers 004Afrikaanse Kunst Zulema maskers 005Afrikaanse Kunst Zulema maskers 006Afrikaanse Kunst Zulema maskers 007

Daarnaast treffen we nog de zogeheten opzetmaskers aan: het masker wordt dan bevestigd op een kap of mandje dat bovenop het hoofd wordt gedragen. Tot de maskers worden ook voorwerpen gerekend die op andere plaatsen dan het hoofd op het lichaam worden gedragen, zoals buikmaskers welke de torso van een zwangere vrouw voorstelt.

Afrikaanse Kunst Zulema maskers 008Maskers kunnen gemaakt zijn uit hout, metaal, textiel, boombast. Ook komen combinaties van verschillende materialen vaak voor, zoals houten maskers met ogen van metaal of spiegelend glas , met een hoofdtooi van vogelveren of bekleed met metaal.
Het kostuum van de maskerdrager kan gemaakt zijn van textiel, maar bijvoorbeeld ook van raffiavezels.

Maskers kunnen door hun vormgeving en kleur naar uiteenlopende betekenissen verwijzen, die samenhangen met de functie van de maskers. Vaak hebben maskers de vorm van dieren, die dan een menselijke eigenschap kunnen uitdrukken, zoals luiheid (de aap), vraatzucht (de hyena ) of kracht (de buffel) Combinaties van mens en dier komen eveneens voor in maskers.Afrikaanse Kunst Zulema Adam Cohn Flickr Fang

Ook geheime genootschappen maakten gebruik van maskers: de leden ervan stonden in dienst van de machthebbers en moesten via hun rituelen de bestaande orde in de gemeenschap helpen handhaven, zieken genezen, heksen opsporen en zelfs recht spreken. Tijdens de ceremonies werd de drager ervan geacht bezeten te zijn door de geest die hij uitbeeldde. De maskers brengen ons in contact met alles wat ze vreesden en vereerden. Hoewel heel wat exemplaren op de menselijke figuur gebaseerd zijn, gaat het nooit om portretten, en ook in hun weergave van de dieren streefden de houtsnijders niet naar realisme. Meestal beklemtonen zij enkele essentiële elementen en wordt de rest sterk gereduceerd.